30.8.2019
USG płodu to jedno z podstawowych badań w trakcie ciąży. Pozwala sprawdzić jak rozwija się maluszek. Czemu służy badanie USG w ciąży i jak często należy je wykonywać? Wyjaśniamy.
Konsultacja merytoryczna: lek. med. Paweł Palacz, ginekolog-położnik
#Czy badanie USG może zaszkodzić dziecku
#Czego się dowiesz z USG w I trymestrze
#Badanie USG w ocenie ryzyka wad genetycznych
#Czego się dowiesz z USG w II trymestrze
#Czego się dowiesz z USG w III trymestrze
Zgodnie ze standardami opieki okołoporodowej przyszła mama powinna mieć wykonane jedno USG w każdym z trzech trymestrów. Lekarz może wykonać dodatkowe badanie, jeśli chorujesz przewlekle, odczuwasz silny ból brzucha, krwawisz, a także po terminie porodu, aby sprawdzić, czy dalsze pozostanie w macicy nie zagraża dziecku.
USG to jedno z ważniejszych badań diagnostycznych. Jest nieinwazyjne i bezpieczne, powinno być jednak wykonywane jedynie ze wskazań medycznych.
Zanim je wykonasz sprawdź czy specjalista, do którego się wybierasz ma odpowiednie doświadczenie. Choć dokładny, nowoczesny sprzęt do USG jest ważny, w przypadku diagnozy liczy się przede wszystkim wiedza eksperta. Jeśli badasz się odpłatnie i nie masz pewności czy dobrze trafiłaś, sprawdź czy wybrany przez Ciebie specjalista ma certyfikat Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego lub Fundacji Medycyny Płodowej (FMF).
Zgodnie z polskim standardem badania ultrasonograficzne wykonywane 3 razy w trakcie trwania ciąży przypadają na:
I trymestr - 11-13+6 tydzień ciąży. Powinno być zrobione najpóźniej do 13 tygodnia i 6 dnia, a według najnowszych badań najpóźniej kilka dni po ukończeniu 12 tygodnia ciąży. Aby było dobrze wykonane długość ciemieniowo-siedzeniowa płodu powinna wynosić od 45 do 84 mm.
II trymestr – 18-22 tydzień ciąży. USG zwane często połówkowym powinno być wykonane nie wcześniej niż po ukończeniu 18 tygodnia i nie później niż przed ukończeniem 22 tygodnia ciąży. Zaleca się wykonanie go po skończeniu 20 tygodnia ciąży, bo serce płodu jest w tym czasie lepiej widoczne.
III trymestr – 28-32 tydzień ciąży
Podczas pierwszego badania USG specjalista wykluczy ewentualne nieprawidłowości w budowie dziecka. Sprawdzi:
czaszkę
mózg
serce
klatkę piersiową
kręgosłup
ręce i nogi
pęcherz moczowy
nerki
jamę brzuszną
żołądek
Choć wady w budowie płodu stanowią 66% problemów, podczas pierwszego badania USG ważne jest badanie anomalii genetycznych. Prawdopodobieństwo wykrycia ich w tym czasie jest największe. Specjalista badając możliwość pojawienia się zespołów genetycznych sprawdzi parametry wpływające na ryzyko ich wystąpienia:
przezierność karku
kostnienie kości nosowej
wydolność zastawki trójdzielnej serca
przepływ krwi w przewodzie żylnym
liczbę naczyń krwionośnych w pępowinie
Dzięki pierwszemu USG dowiesz się, czy budowa anatomiczna malucha jest prawidłowa, czy ryzyko wystąpienia wad genetycznych jest podwyższone, jaka jest długość dziecka licząc od czubka główki do pośladków. Lekarz potwierdzi prawidłową pracę serca, a w przypadku ciąży mnogiej ustali liczbę łożysk i worków owodniowych. Jeżeli wykonasz test podwójny, doktor obliczy dodatkowo ryzyko stanu przedrzucawkowego, ryzyko opóźnienia wzrostu i ryzyko porodu przedwczesnego.
Wstępna ocena budowy płodu pozwala stwierdzić czy istnieje ryzyko wystąpienia wad chromosomowych. Lekarz na podstawie wywiadu, po wpisaniu danych do specjalistycznego programu komputerowego może określić, na podstawie liczbowych szacunków, ryzyko wystąpienia wad genetycznych. Ryzyko to ulega zmianie po badaniu USG, a także przy wykonanym teście podwójnym, na podstawie parametrów biochemicznych.
USG wykonywane w połowie ciąży pozwala na ocenę budowy anatomicznej narządów u dziecka. Specjalista w trakcie badania sprawdzi:
obwód główki i brzuszka
długość kości udowej, ramiennej, nosowej
grubość fałdu karkowego
częstość akcji serca
ilość płynu owodniowego
umiejscowienie i budowę łożyska
długość kanału szyjki macicy
Dzięki ultrasonografowi dowiesz się, ile w tym czasie maluch waży, czy prawidłowo się rozwija i rośnie. W przypadku podejrzenia wad genetycznych dostaniesz skierowanie na dalsze badania w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy. Dowiesz się także czy szyjka macicy zbyt wcześnie się nie skraca. Drugie USG to czas na to, abyś zapytała lekarza o płeć maluszka.
Ostatnie USG pozwala ocenić czy nie wystąpiły wady późno ujawniające się. W trakcie badania lekarz mierzy:
główkę, brzuszek i kość udową
częstość akcji serca i przepływy krwi
wydolność łożyska
ilość płynu owodniowego
stopień i umiejscowienie łożyska
Dzięki tym pomiarom lekarz sprawdzi czy u malucha nie ma wad kończyn, serca, jelit, niedorozwoju móżdżku, małogłowia, czy wzrost i waga są prawidłowe. Sprawdzi ilość płynu owodniowego a także masę dziecka.