Rozwój komunikacji w pierwszym roku życia

Dr Aleksandra Łada, neurologopeda kliniczny i specjalista ds. zaburzeń żywienia i rozwoju komunikacyjnego małego dziecka, opowiada, w jaki sposób, miesiąc po miesiącu rozwija się mowa i sposób komunikacji niemowlęcia. 

dr Aleksandra Łada, neurologopeda kliniczny, specjalista ds. zaburzeń żywienia i rozwoju komunikacyjnego małego dziecka

Początkowo dziecko komunikuje się z otoczeniem za pomocą krzyku, po którym można rozpoznać jego potrzeby.

Około 2.-3. miesiąca życia pojawia się u niemowlęcia głużenie. Jest to odruch bezwarunkowy, który oznacza dobre samopoczucie u dziecka. Pojawia się zazwyczaj, gdy jest ono zdrowe, syte, wyspane itp. W wyniku głużenia powstają dźwięki zbliżone do samogłosek i spółgłosek. Brzmią jak gli, tli, gla, ebw itp. Początkowo głużenie ma charakter samorzutny, a następnie pojawia się już jako reakcja na widok bliskiej osoby. Towarzyszą temu nieskoordynowane ruchy kończyn i całego ciała. Głużenie występuje u wszystkich dzieci, nawet u głuchych i niedosłyszących. U dzieci głuchych głużenie stopniowo zanika i nie pojawia się kolejny etap kształtowania mowy - gaworzenie.

Około 6. miesiąca życia głużenie przekształca się w gaworzenie, które jest odruchem warunkowym, polegającym na powtarzaniu i naśladowaniu przez dziecko usłyszanych dźwięków z otoczenia, i zachodzi bez kontroli słuchowej. Dziecko zaczyna parskać, prychać itp. Na tym etapie dziecko wymawia prawie wszystkie samogłoski i niektóre spółgłoski, np.: p, b, t, d, k, g, n. Dziecko powtarza sylaby, takie jak: ma-ma, ba-ba, ta-ta, la-la, które nie mają jeszcze dla dziecka konkretnego znaczenia, wydaje również dźwięki nienależące do systemu językowego. Na tym etapie rozwoju mowy dziecka zaczyna się zabawa dźwiękiem, która jest treningiem słuchowym, dziecko przekonuje się o tym, że odpowiednie ułożenie narządów mowy powoduje wydawanie określonych dźwięków. Nie gaworzą dzieci niesłyszące.

Około 7.-8. miesiąca życia dziecko zaczyna reagować na mowę, doskonale rozróżnia melodię mowy, tzn. na podniesiony tom reaguje płaczem, a na mowę cichą, pieszczotliwą reaguje uśmiechem, jest zadowolone.

Około 10. miesiąca życia pojawiają się echolalie. W okresie tym dziecko zaczyna przejawiać tendencję do powtarzania własnych i zasłyszanych słów. Dziecko zaczyna kojarzyć wielokrotnie powtarzane dźwięki ze wskazywaniem odpowiedniej osoby lub przedmiotu.

Około 12. miesiąca życia dziecko zaczyna rozumieć, co do niego mówimy, reaguje na swoje imię, jest w stanie zrozumieć więcej niż samo potrafi powiedzieć. Pojawiają się pierwsze wyrazy wypowiadane ze zrozumieniem.


Co ciekawe rozwój mowy w okresie melodii postępuje zazwyczaj równolegle z rozwojem fizycznym:

  • fazie głużenia odpowiada umiejętność unoszenia głowy;

  • gaworzeniu - umiejętność siadania,

  • pierwszym wyrazom - pozycja pionowa, stawanie na nóżki.

Zestawienie na podstawie pracy dr med. H. St. Herzka „Die Sprache des Saűglings“

  1. miesiąc życia
    Płacz
    Dźwięki towarzyszące ssaniu
    Dźwięki krtaniowe
    Marudzenie

  2. miesiąc życia
    Uśmiech społeczny
    Grupy typu „erre”
    Płacz przed posiłkiem
    Głużenie (oparte na samogłoskach „a-e”)
    Marudzenie

  3. miesiąc życia
    Śmiech w frazie wdechowej i wydechowej
    Głużenie
    Powtórzenia w głużeniu i marudzeniu
    Formacje samogłoskowe
    Formacje samogłoskowo-spółgłoskowe
    Krzyk przed posiłkiem
    „Kląskanie” językiem, grupy dźwięków oparte na „r”

  4. miesiąc życia
    Formacje sylabowe (większe zróżnicowanie, pierwsze produkcje typu: „ma-ma”)
    Marudzenie
    Dźwięki zwarto-wybuchowe (typ: „m, b”)
    Dźwięki szczelinowe
    Dźwięki emitowane w czasie snu
    Dźwięk „h”
    Zmiana prozodyczna – wysokość produkcji dźwiękowych

  5. miesiąc życia
    Gaworzenie (kontynuacja procesu różnicowania sylab i podnoszenie ich jakości artykulacyjnej)
    Łańcuch wykrzyknień
    Śmiech
    Dźwięki oznaczające dezaprobatę („angry sounds”)
    Dźwięki wyrażające silną ekspresję emocjonalną („very angry sounds”)
    Dźwięki typu „ba-ba”
    Dźwięki typu „mama”

  6. miesiąc życia
    Gaworzenie (z dźwiękami typu „p, g”)
    Dźwięki emitowane w czasie stresu
    Dźwięki typu „ne” – wstępne symptomy dezaprobaty

  7. miesiąc życia
    Różnicowanie dźwięków „m” i „w”
    Wymiana samogłosek
    Okrzyki złości, dezaprobaty
    Wykrzyknienia izolowane
    Dźwięk „s”
    Dźwięki typu „ne” – dezaprobata
    Szept
    Sygnalizowanie głodu

  8. miesiąc życia
    Łańcuchy sylabowe
    Dialog
    Dźwięki typu: „Chcę, daj mi”

  9. miesiąc życia
    Imitacja
    Separacja sylab
    Spontaniczne słowa
    Rytm

Podobne artykuły

Tata siedzi z małym dzieckiem na kanapie. Czyta mu książkę. Dziecko jest wesołe, trzyma w rączkach piłkę. Ubrane jest w kolorową koszulkę w grochy. Czytaj więcej

Kiedy dziecko zaczyna mówić

Kiedy moje dziecko zacznie mówić? - to pytanie niezmiennie nurtuje rodziców małych dzieci. Pomożemy znaleźć Ci odpowiedź.

Niemowlę leży na brzuszku i trzyma piąstkę w buzi. Ma duże brązowe oczy a na głowie bawełnianą kolorową czapeczkę. Czytaj więcej

9 najczęstszych problemów zdrowotnych z oczami u niemowląt i małych dzieci

Na pewno pamiętasz to wzruszenie, gdy po raz pierwszy spojrzałaś w oczy swego maleństwa. Czasem jednak maluch zdradza niepokojące objawy, świadczące o tym, że z jego oczami czy wzrokiem jest coś nie tak. Podpowiadamy, ...

Mama trzyma uniesionego przed sobą niemowlaka. Widać plecy dziecka. Dziecko obejmuje szyję mamy. Kobieta ma ciemną bluzkę i pierścionek na placu. W tle widać jasną ścianę. Czytaj więcej

Jak nie wykrzywić dziecku kręgosłupa – 16 sprawdzonych rad

Kręgosłup niemowlaka jest bardzo podatny na deformacje. Sprawdź, na co uważać i czego nie robić, by nie dopuścić do skrzywienia i późniejszych problemów z wadą postawy u dziecka.

Kilkumiesięczna dziewczynka leży na brzuszku i trzyma w buzi żółto-czerwony gryzak. Dziewczynka ma czerwone body i spinkę w ciemnych włosach. Leży na pościeli ze świątecznymi motywami. Czytaj więcej

7 pytań o ząbkowanie malucha

Większość rodziców z wytęsknieniem czeka na pierwsze ząbki u dziecka. Dowiedz się, co robić, gdy dziecko źle znosi ząbkowanie i jak mu pomóc przetrwać ten uciążliwy etap rozwoju.

Mama i tata próbują uspokoić płaczące niemowlę, które leży na rękach u mamy. Dziecko ma wykrzywioną płaczem twarz. Mama siedzi na szarym fotelu, jest ubrana w białą rozpinaną bluzkę i miętową spódnicę. Czytaj więcej

17 sposobów na płacz niemowlaka

Twoje maleństwo płacze i płacze, a Ty nie wiesz, co robić? Podpowiadamy, dlaczego malec może być rozdrażniony i radzimy, jak go uspokoić.

Szczęśliwy tata zapina dziecku pas w samochodzie, dziecko siedzi w foteliku, przygotowują się do drogi. Fotelik przypięty jest tyłem do kierunku jazdy. Tata ma jeansową koszulę a dziecko koszulkę w granatowo-białe paski. Czytaj więcej

Zabawy na drogę, czyli jak umilić dziecku podróż

Podróż bywa nudna i męcząca, szczególnie dla tym najmłodszych podróżników. Podpowiadamy, co zrobić, żeby długa jazda minęła przyjemnie dla malucha oraz rodziców.

Nasze produkty