Lęk separacyjny u niemowlaka

Każdy maluch w pewnym momencie zaczyna doświadczać lęku przed rozstaniem z mamą. Sprawdź w jaki sposób mu wtedy pomóc i zapewnić poczucie bezpieczeństwa.

Konsultacja merytoryczna: Marta Cholewińska-Dacka, psycholog

Lęk separacyjny to naturalny etap w rozwoju każdego dziecka. W większym lub w mniejszym stopniu, potrzeba mierzenia się z tą emocją czeka każdego rodzica. Dlatego warto wiedzieć o nim jak najwięcej, żeby wspierać maleństwo, a także siebie, w tym trudnym dla obydwu stron okresie.

Co to jest lęk separacyjny?

Lęk separacyjny to strach dziecka przed rozstaniem z mamą (bywa również, że też z inną bliską mu osobą) . Pojawia się pomiędzy siódmym a jedenastym miesiącem życia. Jest to naturalny etap w rozwoju dziecka i jest on uwarunkowany poziomem rozwoju jego zdolności poznawczych. Maluch w tym wieku zaczyna rozumieć, że „ja + mama” to dwa oddzielne byty. Jednocześnie, nie pojmuje jeszcze czegoś, co psychologowie nazywają „stałością przedmiotu”, a więc przekonania, że nawet jak czegoś nie widzimy, ta rzecz istnieje. U dziecka na tym etapie rozwoju, jeśli jakiś przedmiot znika z pola widzenia, przestaje on istnieć. 

Objawy lęku separacyjnego

Gdy wychodzisz z pokoju, Twój maluch nie rozumie, że jesteś w innym miejscu. Myśli, że przestajesz „być”, co jest źródłem ogromnego lęku i prowadzi do rozpaczy. Oto objawy, które towarzyszą lękowi separacyjnemu:

  • Płacz i panika, gdy mama się oddala

  • Unikanie kontaktu z osobami innymi niż mama

  • Strach przed obcymi

  • Nieśmiałość

W skrajnych sytuacjach:

  • Problemy ze snem (sen oznacza rozłąkę z mamą)

  • Brak apetytu spowodowany stresem

Te zachowania mogą wynikać nie tylko z lęku separacyjnego, ale mieć również inne przyczyny.

Jak zmniejszyć lęk separacyjny?

Lęku separacyjnego nie da się uniknąć, gdyż jest to naturalny etap w rozwoju dziecka. Możesz jednak pracować ze swoim maleństwem nad obniżeniem nieprzyjemnych skutków. Poniżej wymieniamy kilka kroków, które warto podjąć, aby zmniejszyć lęk malucha przed separacją z mamą:

Krok 1: Deleguj obowiązki

Od samego początku, postaraj się, aby maluchem zajmowały się różne osoby. Lęk separacyjny będzie mniejszy, jeśli brzdąc od początku przyzwyczajany będzie, że mama nie jest jedyną osobą, która się nim zajmuje. Dobrze jeśli, na czas, gdy maluch jest pielęgnowany przez kogoś innego, ty będziesz nieobecna w pokoju. Ważne, żeby ten proces rozpocząć przed wystąpieniem pierwszych objawów lęku separacyjnego.

Krok 2: Pozwalaj na dystans

Pozwalaj dziecku na swobodne oddalanie się od ciebie. Jeśli zaczyna już raczkować, pozwól mu eksplorować otoczenie. Jeśli nie jest jeszcze na tym etapie, dbaj o to, żeby nie trzymać go zawsze na rękach. Oczywiście, nigdy nie zostawiaj malca bez opieki. Pokazując mu, że nieznaczne oddzielenie się od mamy jest przyjemnym i ciekawym doświadczeniem, a przede wszystkim, nie jest niczym dziwnym, pomagasz mu opanować negatywne emocje związane z separacją.

Krok 3: Nie wymykaj się

Jeśli masz zamiar oddalić się od malca, postaraj się zrobić to tak, jakby nie było w tym nic niepokojącego. Nie wymykaj się i nie żegnaj ze smutkiem. Powiedz maluchowi gdzie idziesz oraz kiedy wrócisz (nawet jesli maluch jeszcze tego nie rozumie, dużo odczyta z tonu głosu, gestow, mimiki, aż w końcu zacznie to łączyć z informacja jaka jest mu przekazywana i będzie się uczył ze mama pójdzie i wróci) – dzięki temu będzie czuł, że ma kontrolę nad sytuacją, co zmniejszy jego niepokój. Pamiętaj jednak, że jeśli masz zamiar wrócić na pełen etat do pracy, warto, żebyś poczekała aż maluch wyjdzie z fazy lęku separacyjnego. W przeciwnym razie możesz narazić go na silne negatywne emocje związane z Twoją długą nieobecnością.

Krok 4: Wykorzystaj zabawę

 

Wiesz już, że głównym źródłem lęku separacyjnego u niemowląt jest przekonanie, że przedmioty, które znikają z pola widzenia, przestają istnieć. Warto więc skierować myślenie malucha na inne tory pokazując mu, że znikanie jest zupełnie niegroźne. Wykorzystując do tego zabawę, możesz np. chować się za rogiem ściany lub za fotelem aby za sekundę znowu się pojawić. Inną opcją jest wykorzystanie szalika do zasłaniania i odsłaniania twarzy. Dodatkowo, jeśli wywołasz uśmiech na buzi swojego malucha, pomożesz mu budować pozytywne skojarzenia w związku z Twoimi zniknięciami.

Dobrym sposobem jest dawanie dziecku przestrzeni do zabawy – dawaj dziecku szansę by samo się pobawiło. Jeśli Twój maluch jest bardzo absorbujący i nie chce by mama bardzo się oddaliła, powiedz dziecku, że usiądziesz dalej i delikatnie wycofaj się w bok lub zakomunikuj, że idziesz zrobić sobie herbatę. Początkowo czas rozłąki musi być krótki, maksymalnie 2-3 minuty. Potem możesz zacząć go wydłużać. Pamiętaj, by zawsze wywiązywać się z obietnic – jeśli mówisz, że zaraz wrócisz, nie przesiaduj w kuchni pół godziny.

Te kilka kroków wspiera pracę nad obniżeniem poziomu trudnych emocji u maleństwa w krytycznym okresie niemowlęcym. Dzięki temu, ułatwisz mu zrobienie kolejnego kroku w stronę samorozwoju oraz uniezależnienia się, które są naturalnymi potrzebami każdego człowieka.

Czym grozi nieprzepracowany lęk separacyjny

Odpowiednie przepracowanie lęku separacyjnego jest nie mniej istotne z perspektywy wkraczania w wiek przedszkolny a nawet szkolny. Jeśli dziecko nie nauczy się bezpiecznego oddalania się od mamy w wieku niemowlęcym, w późniejszych latach może mieć problemy z funkcjonowaniem w takich miejscach jak przedszkole czy plac zabaw.

Obawiając się stracenia mamy z oczu, maluch będzie kurczowo trzymał się Twojej ręki lub nogi a na każdą próbę oddalenia reagował paniczną histerią. Dzieci nieumiejące funkcjonować bez obecności któregoś z rodziców wykazują mniejsze zainteresowanie relacjami z rówieśnikami a silne przeżywanie rozstań może utrudniać im skupienie się na innych czynnościach takich jak zabawa czy nauka.

Ekspert radzi: Marta Cholewińska-Dacka, psycholog

Co daje rodzicowi przepracowanie lęku separacyjnego?

Przepracowanie lęku separacyjnego daje zarówno rodzicowi jak i dziecku poczucie bezpieczeństwa, spokój. Dziecko przeżywające silny lęk jest niespokojne, płaczliwe i uwiązane do rodzica. Sprawia to, że rodzic staje się zmęczony, często sfrustrowany odczuwający bezsilność. To może przekładać się na jego relacje z innymi - drugim dzieckiem, partnerem. Może mieć trudności w koncentracji. Trudniej zorganizować dzień, zarządzać czasem.

Przepracowany lęk separacyjny daje też dużo swobody bo rodzic ma świadomość, że gdy dziecko zostaje z inną osobą to dobrze się czuje i nie stresuje się tym.

Łatwiej też mamie wrócić do pracy bo może ona się skupić na tym aby wykonywać powierzone jej zadania a nie martwić się o to czy dziecko płacze cały dzień, czy dobrze się czuje itp.

Podobne artykuły

Dwie kobiety rozmawiają, jedna z nich się śmieje i trzyma dziecko na rękach. Ma niebieską koszulkę i biały rozpinany sweter.  Dziecko ma bluzkę w paski. Czytaj więcej

Jak legalnie zatrudnić nianię - pytania i odpowiedzi

Gdy oboje rodzice pracują, często pojawia się potrzeba zatrudnienia niani. W naszym artykule odpowiadamy na pytania, jak zrobić to legalnie i jakie udogodnienia w tej kwestii niesie za sobą wprowadzona w życie w 2011 ...

Rodzice leżą z dzieckiem na białej pościeli. Rodzice uśmiechają się i patrzą na dziecko. Dziecko opiera się o mamę. Tata trzyma mamę za rękę. Mama trzyma dziecko za rękę. Czytaj więcej

12 porad, jak oduczyć dziecko od spania z rodzicami

Lepiej, by niemowlę spało z rodzicami czy od początku we własnym łóżeczku? Na to pytanie nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Wiele zależy od przekonań rodziców, warunków, tego czy dziecko jest karmione piersią czy ...

Kobieta siedzi na podłodze i się uśmiecha. Dziecko leży na niej, zawieszone na jej szyi rękami. Kobieta trzyma w rękach zabawkę. Przed nimi leży czarny pies. Czytaj więcej

Jak wybrać nianię dla dziecka?

Jeśli wracasz do pracy i zdecydowałaś się zatrudnić do opieki nad dzieckiem nianię – ten artykuł jest dla Ciebie

Mama trzyma niemowlę w niebieskiej chuście i je przytula. Chusta jest w różnych odcieniach niebieskiego. Czytaj więcej

Rodzicielstwo bliskości

Czy rodzicielstwo bliskości to tylko moda, czy może przemyślana postawa, która towarzyszy rodzicom praktycznie od zawsze. Przeczytaj, na czym się opiera i dlaczego warto zadbać o bezpieczną więź i czułą relację ...

Dziecko leży na babci. Ma jasnobrązowe spodnie i białą koszulkę. Babcia trzyma dziecko za rękę i za głowę. Babcia ma bordową koszulę i żółte spodnie. Dziadek nachyla się nad dzieckiem i trzyma babcię za rękę. Siedzą na zielonej kanapie. Za nimi stoi pianino. Czytaj więcej

Rola dziadków w życiu dziecka

Kiedyś mówiono, że aby wychować dziecko potrzeba całej wioski. Rodziny często żyły w domach wielopokoleniowych, a opiekę nad dziećmi sprawowali rodzice i dziadkowie. Dziś to się prawie nie zdarza. Jednak dziadkowie ...

Tata i dziecko wyglądają przez okno. Tata ma niebieską bluzę i wskazuje palcem za okno. Dziecko opiera się o poduszkę. Czytaj więcej

10 najczęściej popełnianych błędów rodzicielskich

Bardzo kochasz swoje dziecko i wychowujesz je najlepiej jak potrafisz. Jednak, jak każdy, możesz wpadać w pułapki wychowawcze, które mogą źle wpływać na jego zachowanie i rozwój. Sprawdź, jak uniknąć 10 błędów ...

Nasze produkty

Ja pamietam jak były takie momenty kiedy z synkiem bylo ciezko jak musialam gdzies wyjsc nawet z tata nie chcial.zostać i strasznie.plakal , rzucal sie,byla tragedia a mi az serce soe kroilo zeby wyjść ale maz kazał mi.isc a nie litowac sie i jak tyl...
Ewcia2
To, że trafiłam na ten artykuł okazało się moim wybawieniem. Zastosowałam się do rad i jest o niebo lepiej, jestem już w stanie wyjść z pokoju i zazwyczaj młody się nie złości, co najwyżej trochę pokwęka jak ma gorszy humor a wcześniej było darcie ja...
magnolijam20
Paulina niestety musisz go przyzwyczajać i znikać na początek na chwilkę ale później coraz dłużej. Julek musi się przyzwyczaić, że mama znika ale zaraz wraca. Jest to ciężkie ale możliwe.
Kasia.S.