Alergie pokarmowe u dzieci – objawy, diagnoza, leczenie

Zdarza się, że dzieci już od pierwszych miesięcy życia cierpią na alergie pokarmowe. Dowiedz się, dlaczego tak się dzieje, jak rozpoznać uczulenie u malca i co robić, żeby objawy ustąpiły.

Konsultacja merytoryczna: lek. med. Danuta Chrzanowska-Liszewska, specjalista pediatrii i neonatologii

Istotą alergii jest nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego organizmu na występujące w środowisku substancje zwane alergenami – są to zazwyczaj białka wchodzące w skład komórek roślin lub zwierząt. Organizm uznaje alergen za zagrożenie i zaczyna się bronić, co prowadzi do powstania zapalenia.

#Alergia czy nietolerancja pokarmowa?

#Objawy alergii pokarmowej

#Diagnoza alergii pokarmowej u dzieci

#Uwaga na marsz alergiczny!

#Leczenie alergii pokarmowej u dzieci

#Co może pomóc uniknąć rozwoju alergii pokarmowej?

Prawdopodobieństwo rozwinięcia się alergii u dziecka jest uwarunkowane genetycznie. Jeśli jedno z rodziców cierpi z powodu uczuleń, ryzyko wystąpienia alergii u dziecka jest wyższe o 20-40%; jeśli oboje rodziców – 50-80%.

Rozwojowi alergii sprzyjają również:

  • Krótki okres karmienia piersią – mleko matki zawiera wiele substancji chroniących malca przed alergenami

  • Dieta mamy uboga w kwasy Omega-3, które poprawiają pracę układu immunologicznego

  • Kontakt z dymem papierosowym – upośledza on układ odpornościowy

  • Zanieczyszczenie środowiska – prowadzi ono powstawania ogólnej reakcji zapalnej w organizmie

Reakcja alergiczna może pojawić się w zetknięciu z każdym rodzajem pokarmu. Jednakże, można wyróżnić kilka silnych alergenów, które najczęściej uczulają. Są to:

  • Białko mleka krowiego

  • Jajka

  • Orzeszki ziemne

  • Ryby (najczęściej makrela, śledź, łosoś)

  • Skorupiaki

  • Soja

  • Pszenica, Żyto, Owies

  • Cytrusy

  • Truskawki

Alergia czy nietolerancja pokarmowa?

Ze względu na pojawiające się dolegliwości, alergia często mylona jest z nietolerancją pokarmową. Jednakże, nietolerancja pokarmowa nie jest związana z reakcją komórek układu immunologicznego. Jej przyczyna leży w nieprawidłowym rozwoju układu trawiennego, a dokładniej, braku odpowiednich enzymów trawiennych. W efekcie, organizm nie jest w stanie przyswoić poszczególnych składników, co prowadzi do nieprzyjemnych dolegliwości, takich jak ból brzucha, biegunka czy podwyższona temperatura. W przeciwieństwie do alergii, z której można wyrosnąć, nietolerancja jest stałą dolegliwością, która towarzyszy choremu już do końca życia i pojawia się od razu po zetknięciu z nietolerowanym produktem.

Przykładem nietolerancji pokarmowej jest nietolerancja laktozy zawartej w mleku. Jej przyczyną jest niedobór lub brak laktazy – enzymu niezbędnego do prawidłowego rozkładu laktozy na glukozę i galaktozę. Nietolerancja laktozy zawartej w mleku krowim objawiającą się wzdęciami i bólami brzucha nie jest tożsama z alergią na białko mleka krowiego.

Objawy alergii pokarmowej

Alergia spowodowana produktami spożywczymi może objawiać się na wiele różnych sposobów. Jeśli Twój maluch dostanie uczulenia, może u niego pojawić się obrzęk, wysypka, ból głowy, ból brzucha czy swędzenie. U bardzo małych dzieci można zaobserwować uporczywe ulewania. Poniżej wymieniamy najczęstsze objawy alergii pokarmowych:

  • atopowe zapalenie skóry (AZS)

  • pokrzywka

  • obrzęk krtani lub skórny

  • astma lub nawracające zapalenie płuc

  • nieżyt nosa

  • wymioty, biegunka, zapalenie jelita grubego

  • swędzenie warg

  • kolka niemowlęca

  • zaburzenia snu związane ze świądem

  • migreny

U dzieci, u których reakcja alergiczna okaże się być bardzo gwałtowna, może dojść szybkiego spadku ciśnienia i utraty świadomości, co prowadzi do wstrząsu anafilaktycznego. Należy wtedy natychmiast wezwać pogotowie.

Diagnoza alergii pokarmowej u dzieci

U dzieci w wieku niemowlęcym, diagnoza alergii nie jest łatwa. Lekarz powinien rozpocząć wywiad od sprawdzenia, czy w rodzinie występuje zdiagnozowana alergia. Jeśli maluch jest karmiony piersią, największe znaczenie ma w takim przypadku spożywanie przez matkę mleka krowiego. Alergolog, po przeanalizowaniu swoich obserwacji może zaproponować wykluczenie spożywanego przez mamę mleka i sprawdzić, czy u malucha nastąpi poprawa.

W przypadku jeśli pierwszy sposób nie przyniesie oczekiwanych efektów, istnieje jeszcze możliwość wykonania tzw. testów prowokacyjnych. Polegają one na wyeliminowaniu z diety wszystkich podejrzanych alergenów a następnie, pod okiem lekarza, stopniowe ich wprowadzanie przy jednoczesnym monitorowaniu stanu zdrowia dziecka. Tego typu testy wykonuje się zazwyczaj nie wcześniej niż w 2. miesiącu życia malca i trwają one przeważnie około 10 dni.

Uwaga na marsz alergiczny!

Jeśli malec cierpiący z powodu alergii pokarmowej nie otrzymuje odpowiedniego leczenia (nie stosuje odpowiedniej diety, nie podawane mu są leki wspomagające terapię) może rozwinąć się u niego tzw. „Marsz alergiczny”. Jest to sytuacja, w której, z biegiem lat u dziecka rozwijają się kolejne uczulenia a ich zakres zaczyna obejmować również alergeny wziewne. Może to doprowadzić do wykształcenia się astmy oskrzelowej. Dlatego tak ważne jest, aby alergolog postawił maluchowi odpowiednią diagnozę. 

Leczenie alergii pokarmowej u dzieci

Choć alergie pokarmowe są coraz bardziej powszechne, zarówno wśród dzieci jak i dorosłych, naukowcy wciąż nie opracowali dotąd skutecznego lekarstwa. Jeśli u dziecka zostanie zdiagnozowane uczulenie, alergolog udziela rodzicom wskazówek, jak unikać groźnego alergenu.

Od tej pory rodzic musi pamiętać, aby zawsze czytać etykiety znajdujące się na opakowaniach produktów. Znajdują się tam zwykle informacje, czy produkt zawiera takie alergeny jak mleko, jaja, ryby, skorupiaki, orzechy, pszenica czy soja. Coraz częściej też, w menu restauracji, można znaleźć informacje, jakie alergeny zawarte są w daniach dla dzieci – jeśli restaurator nie zamieścił takich informacji w karcie dań, warto zapytać o to kelnera.

Na rynku można znaleźć leki, które, działając objawowo, łagodzą dolegliwości związane z alergiami. Należy jednak pamiętać, aby przed podaniem leku skonsultować się z lekarzem. Najczęściej stosowanym u dzieci lekiem na alergię pokarmową jest Maleinian dimetindenu – substancja hamująca działanie histaminy i łagodząca objawy uczulenia. Może być on jednak stosowany u dzieci powyżej 12. roku życia. Tylko jeden lek bez recepty zawiera w sobie Maleinian dimetindenu – jest to Fenistil.

Innym sposobem walki z alergią pokarmową jest zapobieganie jej wystąpieniu poprzez podawanie maluchowi odpowiednich probiotyków. Podczas wizyty lekarskiej, warto poprosić alergologa, aby zalecił odpowiedni probiotyk.

Co może pomóc uniknąć rozwoju alergii pokarmowej?

Najlepszym sposobem zwiększającym szansę na uniknięcie alergii pokarmowej u dziecka jest karmienie piersią. W mleku mamy znajdują się komórki odpornościowe oraz hormony, które chronią malca przed substancjami uczulającym. Im dłużej maluch karmiony jest piersią, tym mniejsze ryzyko, że rozwinie się u niego alergia. 

Podobne artykuły

Dziecko siedzi na krzesełku. Trzyma obiema rękami łyżeczkę, którą gryzie. Usta i brodę ma ubrudzoną w zielonym przecierze. Na stoliku leży miska. Czytaj więcej

Jak zapobiegać otyłości u niemowląt i dzieci

W Polsce coraz więcej dzieci w wieku szkolnym ma nadwagę. Często powodem są złe nawyki żywieniowe. Problem zwykle zaczyna się już na etapie niemowlęctwa. Skąd się bierze nadwaga oraz otyłość u dzieci i jak możesz ...

Dziecko siedzi na blacie kuchennym. Ma na sobie białą sukienkę. Myje rękami sałatę pod zlewem. Obok stoi mama w białej koszuli, białych spodniach z miską sałaty i się uśmiecha. Za zlewem jest okno i roślina. Czytaj więcej

Kalendarz warzyw i owoców sezonowych w diecie malucha

Do tego, że warzywa i owoce powinny mieć swoje stałe miejsce w diecie dziecka, nikogo przekonywać nie trzeba. Warto jednak używać ich w zgodzie z naturalnym rytmem przyrody tak, by zawsze skorzystać z tego, co w nich ...

Suszona żurawina w szklanej miseczce stoi na drewnianym stole. Za nią leżą liście. Czytaj więcej

9 polskich superfoods

Modne ostatnio słowo „superfoods” oznacza produkty spożywcze o wyjątkowych właściwościach odżywczych i zdrowotnych. Co z naszych rodzimych produktów zasługuje na to miano? Podpowiadamy.

Dziecko siedzi w foteliku. Ma na sobie niebieski śliniak. W jednej dłoni trzyma łyżeczkę, a w drugą chwyta kawałki jajka. Na stoliku leżą kawałki jajka na twardo. Czytaj więcej

Jajko w diecie malucha

Jajko jest prawdziwą odżywczą bombą witaminową a do tego łatwo je przygotować i jest lekkostrawne. Jednakże, wprowadzając je maluchowi do diety, należy pamiętać o kilku kwestiach. Podpowiadamy, dlaczego, od kiedy ...

Dziecko siedzi przy stoliku. Ma na sobie śliniak. Jedną ręką trzyma pojemnik z jogurtem. Palce drugiej ręki, ubrudzone w jogurcie, oblizuje mama. Za nimi stoi czajnik. Czytaj więcej

Gdy maluch nie chce pić mleka

Twoje dziecko nie ma ochoty pić mleka? Nie musi. Sprawdź, w jaki sposób dostarczyć mu zawarte w mleku wapń oraz inne niezbędne minerały i witaminy.

Mama i dziecko siedzą na kocu w parku. Mama ma na sobie sukienkę w kwiatki. W jednej ręce trzyma łyżeczkę, którą karmi dziecko, a w drugiej plastikową miskę. Dziecko ma podkoszulkę w paski. Czytaj więcej

Skaza białkowa a dieta dziecka

Skaza białkowa jest dość powszechna wśród najmłodszych dzieci. Dieta takiego dziecka wymaga od rodziców szczególnej uważności i przestrzegania kilku zasad. Przeczytaj także o zabronionych i dozwolonych produktach.

Nasze produkty

U moje córy niestety ciezko pobrać krew bo żył nie widać a z palca to chyba z 15 minut ratownik jej pobierał, ciekawe ile muszą miec tej krwi do tych testów...
kika07645
Anna, szczerze powiem że nigdy nie zwróciłam uwagi na te groupony. Z ciekawości musze zerknąć.
marieee89
Mi pediatra mówiła, że z krwi wyszło by tylko bardzo silne uczulenie i to też nie zawsze dlatego odradzla mi te badania
Akone