Wszystko o ciążowym USG

Dowiedz się, ile badań ultrasonograficznych powinnaś odbyć w ciąży, kiedy je wykonać oraz na co lekarz zwróci szczególną uwagę w czasie każdego z nich. W naszym artykule przeczytasz także o USG 3D, 4D oraz o badaniach specjalistycznych.

Konsultacja merytoryczna: lek. med. Paweł Palacz, ginekolog, położnik

Badanie ultrasonograficzne pozwala w sposób nieinwazyjny monitorować rozwój płodu i nadzorować przebieg ciąży. Dla rodziców badanie to jest nierzadko bardzo wzruszającym, wzniosłym momentem. Mogą zobaczyć swoje dziecko, nim się urodzi, posłuchać bicia serduszka. Dla wielu mam jest wyczekiwaną chwilą upewnienia się, czy wszystko w porządku.

W dzisiejszych czasach metoda ta jest standardem postępowania w prowadzeniu ciąży. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca, by – w prawidłowo przebiegającej ciąży fizjologicznej – wykonać je trzy razy: pierwsze między 11. a 14. tygodniem ciąży, drugie między 20. a 24. i trzecie po 30. tygodniu ciąży. W przypadku komplikacji ciążowych, ciąży mnogiej czy chorób towarzyszących konieczne są częstsze badania. Ich częstotliwość i rodzaj ustala lekarz.

Przebieg badania USG

Badanie ultrasonograficzne w celu oceny ciąży jest wykonywane przez brzuch. Wyjątek stanowi początek ciąży, gdzie do 12. tygodnia może być ono wykonane sondą dopochwową.

Pacjentka kładzie się na plecach, lekarz nanosi na jej brzuch oraz głowicę aparatu cienką warstwę specjalnego żelu mającego poprawić przewodzenie dźwięku, a następnie powoli wodzi sondą po powłoce brzusznej.

Ultrasonograf rejestruje echo fal ultradźwiękowych. Odbite bądź pochłonięte fale są na monitorze odpowiednio szare lub czarne, dzięki czemu możemy zobaczyć obraz, czy raczej zarys, ciała dziecka i jego organów wewnętrznych. Badanie jest bezbolesne, zazwyczaj trwa około 20 min.

Tylko według wskazań

Metoda ultrasonograficzna uważana jest za nieinwazyjną, bezpieczną dla matki i płodu. Jednak nie należy zapominać, że zagościła ona na dobre w diagnostyce stosunkowo niedawno, bo w latach 80. XX wieku. Ten czas nie pozwala jeszcze na to, by z całą pewnością stwierdzić brak skutków ubocznych w dłuższej perspektywie. Dlatego zaleca się wykonywanie badań USG tylko podług decyzji lekarza, według wskazań medycznych, tak często jak jest to niezbędne.

Ultrasonograficzne badania zalecane

Znajdujemy tutaj trzy badania USG, po jednym w każdym z trymestrów, znajdujące się w standardzie prowadzenia ciąży i rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne.

Badanie USG w I trymestrze tzw. genetyczne
Zalecany okres jego wykonania, gdy wyniki mają największą szansę być miarodajne, to czas od 11. tygodnia do 13. tygodnia i 6. dnia ciąży. Badanie może być wykonane, jeżeli długość ciemieniowo-siedzeniowa płodu wynosi od 45 do 84 mm.

Lekarz ocenia m.in.:

  • liczbę pęcherzyków płodowych;

  • czynność serca płodu (FHR);

  • rejestrowany ruch płodu;

  • budowę anatomiczną płodu, m.in. budowę i zawartość czaszki, kręgosłup i kończyny, prawidłowość umiejscowienia i budowy narządów wewnętrznych;

  • stan macicy, kosmówki i owodni.

Jak sugeruje nazwa badanie to ma za zadanie, oprócz wstępnej oceny wszystkich narządów, wykrycie ewentualnych aberracji genetycznych – w tym celu lekarz ocenia przezierność fałdu karkowego (NT),obecność kości nosowej (NB), wykonuje badanie dopplerowskie. Poszerzenie NT oraz / lub brak kości nosowej, czy nieprawidłowe przepływy w badaniu dopplerowskim mogą wskazywać na obarczenie płodu chorobą genetyczną (m.in. zespół Downa, Turnera, Edwardsa) i / lub wadę serca. Trzeba pamiętać, że nieprawidłowe wyniki nie stanowią o pewności wystąpienia wady tylko o jej statystycznej większej możliwości, tym samym są wskazaniem do dalszej, pogłębionej diagnostyki, jak np. amniopunkcja, biopsja trofoblastu.

Badanie w tym okresie ciąży pozwala na dokonanie ustaleń wieku ciążowego, co przekłada się na określenie przybliżonej daty porodu, choć tak naprawdę najbardziej miarodajne jest badanie przed 10 tygodniem ciąży. W tym celu lekarz ocenia parametry biometryczne dziecka: długość ciemieniowo-siedzeniową (odległość od czubka główki do końca tułowia CRL) oraz wymiar dwuciemieniowy główki płodu (szerokość główki od ciemienia do ciemienia BPD).

Badanie USG w II trymestrze
Zaleca się wykonywać je między 20. a 24. tygodniem ciąży.

Standardowo wykonuje się pomiary:

  • obwodu brzucha płodu (AC);

  • kości udowej (FL);

  • dwuciemieniowy (BPD);

  • obwód główki (HC);

  • przybliżona masy płodu (EFW) - matematycznie wyliczona z powyższych wymiarów.

Lekarz dokładnie bada prawidłowość anatomii płodu:

  • ukształtowanie twarzy;

  • ocenia rozwój układu nerwowego (wyklucza bezmózgowie, wodogłowie, rozszczep kręgosłupa);

  • ocenia narządy wewnętrzne: m.in. pracę serca, nerek, pęcherza moczowego, żołądka;

  • mierzy długość kończyn, wyklucza niesymetryczny rozwój.

Szczególna uwaga powinna zostać położona na ocenę pracy serca, w tym okresie ciąży jest już możliwe do zbadania ultrasonografem, dzięki czemu możliwe jest wykrycie ewentualnych wad wrodzonych.

W badaniu tym powinna zostać dokonana także ocena łożyska, sznura pępowinowego (liczba przebiegających w nim naczyń krwionośnych) oraz ilości płynu owodniowego.

Słowniczek skrótów USG

  • AC - obwód brzucha

  • AFI - wskaźnik płynu owodniowego

  • ATD - wymiar poprzeczny brzuszka

  • ASD - wymiar strzałkowy brzuszka

  • BPD - szerokość główki od ciemienia do ciemienia

  • CRL - długość ciemieniowo-siedzeniowa

  • EDD - przybliżona data porodu

  • EFW - przybliżona waga płodu

  • FHR –częstość pracy serca płodu mierzona w uderzeniach na minutę

  • FL - długość kości udowej

  • GS - pęcherzyk ciążowy

  • HC - obwód główki

  • HL – długość kości ramiennej

  • LMP -data ostatniej miesiączki

  • NB - kość nosowa

  • NF - fałd karkowy

  • NT - przezierność karkowa

Badanie USG w III trymestrze
Wykonywane zazwyczaj po 30. tygodniu ciąży. Lekarz bada te parametry, co w poprzednich USG, ocenia budowę anatomiczną oraz rozwój i funkcjonowanie narządów wewnętrznych. Dodatkowo analizuje wyniki, by skontrolować wzrastanie i dojrzewanie płodu. Uchwycenie wewnątrzmacicznego ograniczenia lub zahamowania wzrastania płodu, lub jego makrosomii (nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego) jest na tym etapie niezwykle ważne dla dalszego rozwoju ciąży i szczęśliwego rozwiązania.

W badaniu tym równie ważna jest ocena łożyska. Lekarz analizuje jego usadowienie, grubość, szuka ewentualnych zmian strukturalnych oraz cech przedwczesnego oddzielania. Podobne powinna zostać dokonana ocena przepływu sznura pępowinowego oraz ilości płynu owodniowego.

2D, 3D a może 4D

Obraz 2D uzyskiwany na ekranie aparatury ultrasonograficznej to ten dobrze wszystkim znany - dwuwymiarowy, czarno-biały.

Nowocześniejsze aparaty umożliwiają uzyskanie obrazu 3D – trójwymiarowego, a także 4D – obraz trójwymiarowy w ruchu. Zdjęcia z aparatów oferujących te techniki są realistyczne i wyraźne. Stanowią nie tylko niezapomniany obraz dla rodziców, lecz mają także wykorzystanie w diagnostyce. Dzięki trójwymiarowemu obrazowaniu łatwiej jest dostrzec nieduże w sensie przestrzennym wady, jak niewielkie rozszczepy, zniekształcenia kośćca i inne.

Ultrasonograficzne badania specjalistyczne

Mają one na celu dokładną analizę budowy anatomicznej i fizjologii płodu. Są wykonywane w celu pogłębionej diagnostyki

Badanie dopplerowskie
Pozwala ustalić prawidłowość (prędkość i kierunek) przepływu krwi w naczyniach krwionośnych - ma to istotne znaczenie w diagnostyce hipotrofii płodu, konflikcie serologicznym, diagnostyce wad serca.

Test Manninga, tj. profil biofizyczny płodu
Na podstawie zestawionych wyników KTG (NST) i USG ocenia się pięć kryteriów dobrostanu płodu: tętno, ruchy ciała, ruchy oddechowe, napięcie mięśniowe, ilość płynu owodniowego. W USG oceniamy 4 z 5 kryteriów

Echo serca płodu
Badanie echokardiograficzne ma na celu poznanie budowy i funkcjonowania serca płodu oraz całego układu krążenia. Zazwyczaj łączy się je z USG dopplerowskim.

Podobne artykuły

Kobieta w ciąży i jej partner siedzą przy szklanym biurku u lekarza. Lekarz siedzi obok nich i opiera się jedną ręką o biurko. Mówi do nich i gestykuluje drugą ręką.  Kobieta ma opaskę na włosach i biało-różową koszulę w kratkę. Mężczyzna ma niebieską koszulę. Lekarz ma niebieską koszulę, krawat i kitel oraz stetoskop na szyi. Mężczyzna obejmuje kobietę. Kobieta obejmuje swoimi rękami swój brzuch. Na stole leży tablet i długopis. Czytaj więcej

Badania prenatalne

Poza standardowymi badaniami zwyczajowo robionymi w ciąży możesz wykonać szereg dodatkowych badań prenatalnych. Pomogą one wykluczyć wady płodu a ewentualnie wykryte – leczyć, często nawet jeszcze zanim dziecko ...

Kobieta w ciąży siedzi na kanapie. Trzyma w jednym reku tabletkę, a w drugim szklankę wody. Uśmiecha się. Jest ubrana w pomarańczową podkoszulkę. Za nią stoi szafka z półkami z książkami. Obok niej na kanapie leżą poduszki w paski. Czytaj więcej

Suplementy diety w ciąży

Uzgodniłaś z lekarzem prowadzącym wspomaganie diety suplementacją witamin i minerałów, a teraz stoisz przed apteczną półką z preparatami dla przyszłych mam i zastanawiasz się, który z nich będzie najlepszy. ...

Kobieta w ciąży leży na kanapie i obejmuje rękami swój odsłonięty do połowy brzuch. Na palcu ma obrączkę. Jest ubrana w białą koszulkę, białą koszulę i białe spodnie w paski. Patrzy się na swój brzuch i uśmiecha. Czytaj więcej

Wirusy i bakterie podczas ciąży - uchroń siebie i maleństwo

Twój organizm w czasie ciąży jest osłabiony i mniej odporny na choroby. Przeczytaj, o niebezpiecznych wirusach i bakteriach.

Kobieta w ciąży siedzi na łóżku i obejmuje rękami brzuch. Jest ubrana w koszulkę w biało-szare paski. Ma pomalowane paznokcie na kolor morski. Obok siedzi lekarz i zapisuje coś na kartce. Czytaj więcej

Infekcje intymne w ciąży

Przeczytaj, dlaczego ciąża sprzyja infekcjom intymnym, czy są one zagrożeniem dla dziecka, jak je rozpoznawać oraz jak leczyć.

Kobieta w ciąży siedzi w gabinecie lekarskim i rozmawia z panią lekarz, która stoi przy niej. Kobieta trzyma się za brzuch. Lekarz trzyma w rękach deskę z kartką. Kobieta ma na sobie niebieską koszulę, a lekarz biały kitel i stetoskop na szyi. Czytaj więcej

Twoje prawa podczas porodu

Z radością oczekujesz przyjścia na świat swojego dziecka. Jednak im bliżej rozwiązania, tym bardziej obawiasz się porodu, tego, jak zostaniesz potraktowana i czy Twoje potrzeby będą respektowane. Oto ściągawka ...

Kobieta w ciąży leży na łóżku szpitalnym. Ma przeprowadzane badanie KTG. Na jej odkrytym brzuchu leży czujnik. Z tyłu stoi konsola. Czytaj więcej

Co to jest badanie KTG płodu i jak przebiega

Badanie KTG umożliwia lekarzowi ocenę pracy serca płodu, a także czynności skurczowej mięśnia macicy przyszłej mamy. Dowiedz się, na czym ono polega.

Nasze produkty

Super imiona wybrałaś dla swoich dzieci ! Mi też mowili ze Blanka to taki trudne do zapamietania i w ogóle... Ja mówie że kto ma pamiętać to bedzie pamiętal ;) Mi jak tato wybral imie Laura to dziadkowie tak przeżywali że co to za imie i jak do mn...
Laurcia31
Dokładnie. Na mojej grupie mam jest ze trzy Zosie... ja wolę mniej popularne imiona, więc mamy Arka i Martynkę ;) w rodzinie nie bardzo się podobały te imiona, ale mnie to nie obchodzi, mi się podobają i tyle. Kolega Arek kiedyś powiedział mi tak: ...
Mama_Arka_Martynki
No bardzo ładne imie Natka
Laurcia31