Komórki macierzyste - nieoceniony lek czy biznes

Przed Wami poród. Zastanawiacie się, czy nie pobrać komórek macierzystych i nie zdeponować ich w banku. Szacujecie swoje możliwości finansowe, rozważacie za i przeciw. Nim podejmiecie ostateczną decyzję, przeczytajcie opinię położnej.

Justyna Popiołek, położna

Wielu z Was na pewno spotkało się – podczas zajęć w szkole rodzenia lub na ulotkach w przychodniach – z tematem komórek macierzystych. Na większości z nich niestety niewiele można przeczytać o tym, czym tak na naprawdę są sławne ale i tajemnicze komórki macierzyste, jakie mają rzeczywiste właściwości, gdzie się znajdują i jak wygląda ich uzyskiwanie? Dlaczego ulotki, z których dowiadujemy się o istnieniu możliwości ich pobierania, nie odpowiadają na te podstawowe pytania? Banki zajmujące się pobieraniem komórek macierzystych niestety bardziej nastawione są na zyski, niż na rzeczywistą pomoc przyszłym rodzicom.

Czym są komórki macierzyste?

Komórki macierzyste mogą przekształcać się w dowolny typ komórki. Posiadają szereg cech, które odróżniają je od innych rodzajów komórek wchodzących w skład organizmu. Komórki macierzyste uważa się za pierwotne i niezróżnicowane. Mogą przekształcać się w komórki o określonych funkcjach oraz mają zdolność do tzw. podziału asymetrycznego, w wyniku którego powstaje jedna komórka macierzysta oraz jedna komórka, która będzie się różnicować. W ten sposób komórki macierzyste zdolne są do utrzymania stałej puli w trakcie podziałów, dzięki temu mogą być wykorzystywane w terapiach licznych jednostek chorobowych.

Ogólnie stosowanym podziałem komórek macierzystych jest różnicowanie na embrionalne komórki macierzyste oraz komórki dorosłe. Embrionalne pochodzą z zarodków, dorosłe z licznych tkanek dojrzałego organizmu. Dorosłe komórki macierzyste lokalizują się w licznych częściach ciała ludzkiego, głównie w szpiku kostnym, krwi pępowinowej, skórze, sercu, mózgu, trzustce, mięśniach szkieletowych, rogówce, wątrobie, płucach oraz siatkówce. Komórki macierzyste krwi są najczęściej stosowaną formą terapii komórkowej.

Pozyskiwane są z krwi pępowinowej, krwi obwodowej lub szpiku kostnego. Są dużą nadzieją, szczególnie w hematologii, ponieważ zdolne są do zastąpienia lub utworzenia czerwonych krwinek, białych krwinek i płytek krwi. Ich uzyskiwanie jest stosunkowo proste i nie stanowi poważnego zagrożenia życia.

Komórki macierzyste krwi pępowinowej

Komórki macierzyste krwi pępowinowej pozyskiwane są podczas porodu, a dokładnie w trzecim jego okresie tuż po urodzeniu się dziecka, a podczas rodzenia łożyska. Krew pępowinowa jest największym źródłem komórek macierzystych, które mogą być wykorzystywane w chorobach układu krwionośnego. Pobrana krew łożyskowa z naczyń pępowinowych może być przechowywana w specjalistycznych bankach przez wiele lat i odpowiednio użyta w dowolnym momencie.

Jak uzyskujemy komórki macierzyste krwi pępowinowej?

Komórki macierzyste pępowinowe uzyskuje się z krwi znajdującej się w pępowinie tuż po narodzeniu dziecka, zarówno w przypadku porodu naturalnego jak i podczas cięcia cesarskiego. Pobranie wykonywane jest przez przeszkoloną osobę; lekarza, zazwyczaj jest to operator lub w przypadku porodu drogami natury położna, która przyjmuje poród. Pobieranie krwi pępowinowej nie powinno trwać dłużej niż od dziesięciu do piętnastu minut po porodzie, jest bardzo mało inwazyjne i bezbolesne dla matki oraz noworodka.

Ponadto pozyskiwanie krwi z naczyń pępowinowych nie zaburza procedur i czynności rutynowych koniecznych podczas porodu.

Obecnie istnieją dwie techniki pobierania komórek macierzystych krwi pępowinowej.

  • Pierwsza polega na uzyskaniu i przechowywaniu krwi z pępowiny z wykorzystaniem zamkniętego i całkowicie sterylnego zestawu w skład którego wchodzi igła do punkcji, cewnik oraz worek. Pobranie komórek polega na punkcji (czyli nakłucia) naczynia pępowinowego tuż po odpępnieniu dziecka, zazwyczaj przed wydaleniem popłodu (łożyska). Wprowadzoną do żyły pępowinowej igłą krew spływa cewnikiem do sterylnego worka zgodnie z siłą grawitacji. Po napełnieniu krwią pępowinową worek zamyka się hermetycznie, aby przetransportować komórki macierzyste do laboratorium, gdzie następuje odpowiednie ich zakonserwowanie w celu przechowania.

  • W drugiej technice pozyskiwania krwi pępowinowej używa się strzykawek. Procedura nie różni się znacząco od poprzednio opisanej, jednak krew pępowinowa bezpośrednio drenowana jest do strzykawek, które mają służyć do jej przechowywania. Procedurę można stosować zarówno przed wydaleniem popłodu jak i po nim. Niektórzy specjaliści twierdzą, że jest to metoda bardziej pewna i bezpieczna. W większości banków przechowywanie krwi odbywa się na zasadzie rozdzielenia próbki w celu odseparowania komórek macierzystych, wówczas oddzielane są składniki krwi za pomocą techniki sedymentacji bądź wirówki. Na koniec oddzielane są i izolowane komórki macierzyste do odpowiedniego przechowania w niskiej temperaturze. W niektórych laboratoriach przechowywana jest pełna pobrana krew.

Cel i przeznaczenie komórek macierzystych

Zazwyczaj komórki macierzyste z krwi pępowinowej wykorzystuje się do leczenia dzieci, natomiast komórki ze szpiku kostnego przeznaczone są dla dorosłych. Postęp medycyny regeneracyjnej spowodował wzrost wykorzystania pępowinowych komórek macierzystych u dorosłych.

Obecnie w Polsce znajduje się siedem prywatnych banków komórek macierzystych. Koszt zakupienia zestawu do pobrania to średnio około 2 tys. złotych, a opłata roczna za przechowywanie krwi wynosi średnio około 500 zł.

Jeśli chodzi o kwestie jakości pobranej krwi pępowinowej istnieje jednak wiele wątpliwości. Nikt z pobierających nie da rodzicom gwarancji, że krew została pobrana dobrze, krwi jest odpowiednia ilość (zazwyczaj ilość, którą się pobiera wystarcza na leczenie dziecka do ok. 25-30 kg) oraz czy podczas wieloletniego przechowywania nie zostanie uszkodzona, na skutek czego nie utraci swoich właściwości.

Problem prawny

Kwestia prawna krwi pępowinowej w Polsce jest zupełnie nieuregulowana (stan z października 2013). Aktualnie nie jest jasno określone, kto jest właścicielem pobranego materiału, czy są nim rodzice dziecka, od którego została pobrana krew? Bo przecież to oni opłacają przez wiele lat abonament przechowywania komórek. Czy dziecko ? Bo przecież to jego tkanka. Ten kazuistyczny problem może pojawić się z chwilą, kiedy rodzice będą chcieli wykorzystać krew dla drugiego dziecka z rodzeństwa.

Podsumowując, decyzja o pobraniu komórek macierzystych należy do każdego z nas. Warto jednak wiedzieć trochę więcej, aby podjąć najlepszą dla nas decyzję.

Podobne artykuły

Kobieta w ciąży rozmawia w gabinecie lekarskim z doktorem. Siedzą przy białym biurku. Kobieta w ciąży obejmuje brzuch rękami. Ma na sobie koszulkę w paski. Siedzi na białym krześle. Kobieta lekarz trzyma jedną ręką zdjęcie, a drugą pokazuje kobiecie rzecz na zdjęciu. Za nią stoi biała półka. Kobieta lekarz ma na sobie kitel i stetoskop na szyi. Czytaj więcej

Co mówią badania w ciąży

Nawet jeśli przyszła mama czuje się dobrze, nie powinna zaniedbywać regularnych badań i wizyt u ginekologa prowadzącego ciążę. Podpowiadamy, czego możesz się dowiedzieć na podstawie wyników badań ciążowych.

Kobieta w ciąży siedzi na białym łóżku. Trzyma się rękami za brzuch. Ma na sobie białą koszulkę i niebieską koszulę. Patrzy się na lekarza, który stoi przy łóżku i zapisuje coś na kartce. Kartka leży na czarnej desce. Lekarz się uśmiecha. Czytaj więcej

Kalendarz badań w ciąży

Zadbaj o zdrowie swoje i rozwijającego się w Tobie maleństwa. Zapoznaj się z listą badań ciążowych rekomendowanych przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne.

Kobieta leży na łóżku w szpitalu. Jest przykryta białym prześcieradłem. Ma odkryty brzuch. Trzyma się za brzuch obiema rękami. Ma na sobie niebieską koszulę szpitalną. Wypuszcza powietrze ustami. Obok łóżka stoi szafka nocna ze szklankami i kwiatami. Czytaj więcej

Gdzie rodzić? Wybieramy szpital

Wielki dzień, gdy Twój maluszek zechce wyjść na świat, zbliża się szybko i nieubłaganie. Cieszysz się ale jednocześnie odczuwasz lęk, bo nawet jeśli jest to Twój kolejny poród, to zawsze jest to podróż w nieznane. ...

Kobieta w ciąży siedzi na białej kanapie i patrzy się w obiektyw. Uśmiecha się. Obejmuje brzuch rękami. Po obu stronach kanapy leżą poduszki. Czytaj więcej

Plan porodu

Wzór planu porodu - zbliża się planowany termin Twojego porodu? Przygotuj się dobrze do tej wyczekiwanej chwili. Podpowiadamy, dlaczego warto i jak napisać dobrze plan porodu.

Kobieta w ciąży leży na białej kanapie opierając się plecami o oparcie. Trzyma ręce na brzuchu i patrzy na niego. Ma na sobie szarą sukienkę i szary sweter. Czytaj więcej

Objawy porodu i rozpoznanie „wielkiego początku”

Zastanawiasz się, jaki będzie pierwszy objaw, który będzie oznaczał rozpoczęcie porodu? Sprawdź jakie mogę być najczęstsze zwiastuny porodu oraz ich objawy.

Kobieta leży na białej poduszce. Obok niej stoi nachylony mężczyzna. Naprzeciwko siedzi lekarz, która dotyka kobietę w odkryty brzuch. Kobieta jest ubrana w szarą podkoszulkę, mężczyzna w szarą koszulę, a lekarz w biały kitel. Mężczyzna i kobieta patrzą na panią lekarz. Czytaj więcej

Przebieg porodu – czego się spodziewać

Lada dzień zostaniesz mamą. Nie możesz się doczekać ale jesteś też przerażona wizją trudnego i długiego porodu, szczególnie jeśli to Twoje pierwsze dziecko. Wiedza jest Twoim najlepszym sprzymierzeńcem. Dowiedz ...

Nasze produkty

I my z mężem też tak myślimy. Nie będziemy ściągać choroby złymi myślami bo przecież mamy krew pępowinową. A tak na prawdę jakby przyszło co do czego to i tak może tych komórek macierzystych nie wystarczyć na leczenie. Nie ma pewności że ich jest na ...
Kasia.S.
Karolina.K dobrze jak nie trzeba kożystać :-) Kasia ja też o tym myślałam, jak sie ma to sie nie i nie bankuje a jak się trzyma tą krew to faktycznie człowiekowi różne myśli przychodzą do głosy a tak to my nie mamy i nie myślimy o takich rzeczach :-...
manndarynka
Ostatnio na szkole rodzenia była Pani z banku i się zastanawiam z mężem. Z jednej strony warto się zabezpieczyć ale z drugiej boje się żeby nie przywołać nieszczęścia. Dlatego raczej nie będziemy korzystać z takiej oferty.
Kasia.S.